Onze Melkweg
Het sterrenstelsel waarin wij wonen
Ga vanavond naar buiten, weg van stadslichten. Kijk omhoog. Die melkachtige band aan de hemel is niet een wolk, maar miljarden sterren — jouw eigen sterrenstelsel, vanuit jouw positie diep erin gezien. De Melkweg. Dit is ons huis.
Hoe groot is ons huis?
De Melkweg is een spiraalsterrenstelsel met ~200 miljard sterren. De schijf heeft een diameter van ~100.000 lichtjaar. Dat betekent: als je met lichtsnelheid zou kunnen reizen, zou het je 100.000 jaar kosten om van de ene kant naar de andere te komen.
Wij zitten in een van de buitenste spiraalarmen, de Orion-arm, ongeveer 26.000 lichtjaar van het centrum. De zon draait met ~220 km/s rond het galactische centrum. Eén volledige omwenteling (een "galactisch jaar") duurt 225 miljoen aardjaren. Sinds het ontstaan van de zon heeft ze ongeveer 20 galactische jaren gemaakt.
Op dit moment, terwijl je dit leest, beweeg je:
• Door rotatie van de aarde: 1.670 km/u
• Door aarde's baan om zon: 107.000 km/u
• Zon's baan in Melkweg: 792.000 km/u
• Melkweg door lokale supercluster: 2.1 miljoen km/u
Je "zit" niet. Je raast door het universum. Ver.
De structuur
De Melkweg heeft een centrale bol (bulge) met veel oude rode sterren en een zwart gat (Sgr A*), een schijf met spiraalarmen waarin jonge sterren en gas zitten, een halo met oude bolhopen en donkere materie, en een balk (balkspiraal) door het midden.
De spiraalarmen zijn geen vaste structuren maar dichtheidsgolven — gebieden waar gas samenklontert en veel nieuwe sterren ontstaan. Daarom zijn ze helderder.
Hoe we dit weten
Wij zitten er middenin, dus we kunnen de Melkweg niet van buiten zien. We moeten hem uit metingen reconstrueren. Verschillende methodes — radio, infrarood, gamma, zwaartekrachtsmetingen — leveren samen een kaart. De ESA-missie Gaia heeft sinds 2013 de posities van 2 miljard sterren met extreme precisie gemeten. Gecombineerd met andere data: ons beste beeld tot nu toe van ons huis.
Hoe komen we hier?
De Melkweg ontstond ~13 miljard jaar geleden, niet lang na de Big Bang. Ze is gegroeid door kleinere sterrenstelsels op te eten. Er zijn nu nog minstens 50 satelliet-sterrenstelsels die langzaam in haar vallen. Een van hen — de Sagittarius Dwarf — is momenteel door de schijf aan het vliegen, wat een spoor achterlaat.